REACH Nedir? AB Kimyasal Maddeler Yönetmeliği

REACH Nedir?

REACH; "Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçe karşılığı "Kimyasal Maddelerin Kayıt, Değerlendirme, İzin ve Kısıtlanması"dır. Avrupa Birliği'nin 1907/2006 sayılı tüzüğüyle yürürlüğe giren REACH, AB pazarında üretilen veya pazara ithal edilen tüm kimyasal maddeleri tek bir mevzuat çatısı altında toplar. 1 Haziran 2007'de yürürlüğe girmiş, kayıt yükümlülükleri 2008 ön kayıt dönemiyle başlamış, 2018 yılındaki son kayıt son tarihiyle ana geçiş süreci tamamlanmıştır. Günümüzde REACH; AB içindeki tüm kimyasal madde hareketlerini düzenleyen referans mevzuattır.

AB Kimyasal Maddeler Yönetmeliği Olarak REACH

REACH'ten önce AB üye devletlerinde 40'ı aşkın farklı kimyasal mevzuatı yürürlükteydi. Bu parçalı yapı; maddelerin sınıflandırılması, etiketlenmesi ve denetlenmesinde tutarsızlıklara yol açıyor, iç pazarda serbest dolaşımı zorlaştırıyordu. REACH; bu mevzuat parçalarını birleştirerek 27 üye devlette geçerli, ECHA (Avrupa Kimyasallar Ajansı) tarafından merkezi olarak yönetilen bir sisteme dönüştürdü. ECHA Helsinki merkezlidir ve hem teknik dosyaların değerlendirilmesi hem de aday liste, Annex XIV ve Annex XVII güncellemelerinin yönetilmesi görevini üstlenir.

REACH'in Dört Ana Bileşeni

• Kayıt (Registration): Yıllık 1 ton ve üzeri hacimle AB pazarına giren her maddenin, üretici/ithalatçı/Tek Temsilci tarafından ECHA nezdinde kayıt altına alınması.
• Değerlendirme (Evaluation): ECHA'nın dosya değerlendirmesi yapması ve madde değerlendirmesinde üye devletlerin koordinasyonunun sağlanması.
• İzin (Authorisation): Annex XIV listesindeki yüksek tehlikeli maddelerin yalnızca ECHA tarafından verilen özel izinle pazarda kalabilmesi.
• Kısıtlama (Restriction): Annex XVII'de tanımlı koşullar dışında belirli maddelerin pazarlanması, kullanımı veya ihracatının yasaklanması.

Kimleri Bağlar?

REACH; AB'de yerleşik üreticileri, AB'ye ithalat yapan ithalatçıları, AB'de kimyasal kullanan sonraki kullanıcıları ve AB'de yerleşik distribütörleri doğrudan bağlar. Türkiye'den AB pazarına ihracat yapan üreticiler doğrudan kayıt yapamaz; AB'de yerleşik bir Tek Temsilci atayarak kayıt yükümlülüğünü AB topraklarında yerine getirir. Tek Temsilci atandığında AB'deki ithalatçılar sonraki kullanıcı konumuna geçer; ek bir kayıt yapması gerekmez. Bu mekanizma, Türk üreticisinin AB'deki müşteri ilişkilerini koruyup pazara erişim avantajını sürdürmesini sağlar.

REACH'in Üreticiye Yansıması

REACH; üreticinin maddesini kayıt altına almasının ötesinde, maddenin yaşam döngüsü boyunca güvenli kullanımını planlamasını gerektirir. Kayıt dosyasında fizikokimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik veriler, kullanım senaryoları, maruziyet hesapları ve 10 ton/yıl üzeri tonajlarda Kimyasal Güvenlik Raporu yer alır. Tedarik zincirinin tüm halkalarına genişletilmiş Güvenlik Bilgi Formu (eSDS) iletilmesi zorunludur. Yüksek tehlikeli madde aday listesi (SVHC) ECHA tarafından her altı ayda bir güncellenir ve eşya içerisinde %0,1 ağırlık eşiğini aşan içerikler için bildirim yükümlülüğü doğar. Bu yapı; üreticinin AR-GE, üretim, kalite ve ihracat ekiplerinin koordineli çalışmasını gerektirir.

REACH'in Faydaları

• İnsan Sağlığı ve Çevre: AB pazarındaki kimyasal maddelerin sistematik biçimde değerlendirilmesi ve risk yönetimi.
• İç Pazar Birliği: Tek elden kayıt sayesinde maddenin 27 üye devlette serbest dolaşımı.
• Veri Şeffaflığı: ECHA web sitesinde yayımlanan kayıt verisi sayesinde alıcı, sonraki kullanıcı ve düzenleyici otoritelerin bilgiye erişimi.
• İnovasyon Teşviki: Yüksek tehlikeli maddelerin daha güvenli alternatiflerle ikame edilmesinde piyasa baskısı.
• Hayvan Deneyi Azaltımı: SIEF üyeliği ve veri paylaşımı sayesinde test maliyetlerinin ve hayvan deneylerinin azaltılması.
• Uluslararası Etki: KKDIK (Türkiye), K-REACH (Güney Kore), Çin ve Tayvan REACH benzeri yapılarına model oluşturması.

Sistem Kalite'nin REACH Danışmanlık Hizmetleri

Sistem Kalite, AB'ye kimyasal madde, karışım ya da kimyasal içerikli eşya ihraç eden üreticilerine REACH süreçlerinde danışmanlık verir:

• Ön Değerlendirme: Ürün portföyü, ihracat ülkeleri ve tonaj bandı değerlendirilir.
• Doküman Hazırlığı: IUCLID dosyası, Kimyasal Güvenlik Raporu, eSDS ve maruziyet senaryoları hazırlanır.
• Eğitim: AR-GE, üretim ve ihracat ekiplerine REACH yapısı ve veri yönetimi eğitimi verilir.
• Denetime Hazırlık: Tek Temsilci ortaklığı kurulur; müşteri sorgularına yanıt seti oluşturulur.
• Belgelendirme Süreci: ECHA portalında dosya gönderimi ve dossier güncellemeleri yürütülür.

Sistem Kalite, 1999'dan bu yana sanayicilere AB mevzuatı odaklı danışmanlık vermektedir. AB pazarındaki konumunu sürdürmek isteyen üretici için REACH; yıllara yayılan bir mevzuat ilişkisidir ve doğru yönetildiğinde önemli bir rekabet avantajına dönüşür.